[MỚI] Cách kê khai hóa đơn chiết khấu thương mại 2026 chi tiết A-Z

Kê khai hóa đơn chiết khấu thương mại sai quy định có thể khiến doanh nghiệp bị loại chi phí, truy thu thuế GTGT khi cơ quan thuế thanh kiểm tra. Từ 01/07/2026, Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC đã thay thế toàn bộ quy định cũ (Nghị định 123/2020, Nghị định 70/2025, Thông tư 32/2025), đưa ra nguyên tắc mới về cách thể hiện, hạch toán và kê khai hóa đơn chiết khấu thương mại (CKTM). Bài viết dưới đây, MISA ASP sẽ hệ thống hóa từng trường hợp cụ thể theo quy định mới nhất, giúp kế toán dịch vụ xử lý nhanh, chính xác và tránh rủi ro thuế.

1. Điểm mới về hóa đơn chiết khấu thương mại theo Nghị định mới

Căn cứ Nghị định 254/2026/NĐ-CP (Phụ lục về nội dung hóa đơn) và Thông tư 91/2026/TT-BTC, nguyên tắc thể hiện khoản chiết khấu thương mại trên hóa đơn được quy định rõ:

Trường hợp cơ sở kinh doanh áp dụng hình thức chiết khấu thương mại dành cho khách hàng hoặc khuyến mại theo quy định của pháp luật thì phải thể hiện rõ khoản chiết khấu thương mại, khuyến mại trên hóa đơn. Việc xác định giá tính thuế giá trị gia tăng (thành tiền chưa có thuế giá trị gia tăng) trong trường hợp áp dụng chiết khấu thương mại dành cho khách hàng hoặc khuyến mại thực hiện theo quy định của pháp luật thuế giá trị gia tăng.

Như vậy, về bản chất nghiệp vụ, hai cách xử lý chính vẫn được giữ nguyên tinh thần so với quy định trước đây:

• Điều chỉnh trực tiếp trên hóa đơn: Giá trị chiết khấu được giảm trừ ngay trên hóa đơn bán hàng của lần mua cuối cùng hoặc kỳ tiếp theo, miễn số tiền chiết khấu không vượt quá tổng giá trị hàng hóa/dịch vụ của hóa đơn đó.
• Lập hóa đơn điều chỉnh riêng: Áp dụng khi chiết khấu được xác định theo số lượng/doanh số cuối kỳ mà giá trị chiết khấu vượt quá hóa đơn cuối cùng, hoặc khi chương trình chiết khấu đã kết thúc và toàn bộ hóa đơn liên quan đã được xuất trước đó.

💡 Điểm cần lưu ý: Chiết khấu thương mại là chính sách giá bán của doanh nghiệp, không phải hình thức khuyến mại theo Luật Thương mại, nên không thuộc diện phải đăng ký/thông báo chương trình khuyến mại với cơ quan quản lý thị trường.

2. Hướng dẫn cách kê khai hóa đơn chiết khấu thương mại chi tiết

Cách kê khai hóa đơn chiết khấu thương mại được thực hiện theo 2 trường hợp chính, tùy vào thời điểm doanh nghiệp xác định được khoản chiết khấu. Mỗi trường hợp có cách lập hóa đơn và nguyên tắc kê khai thuế khác nhau, cụ thể như sau:

🔹 Trường hợp 1: Chiết khấu thương mại thể hiện ngay trên hóa đơn của lần mua

Áp dụng khi khách hàng đạt điều kiện hưởng chiết khấu ngay trong lần mua đó, hoặc chiết khấu kỳ trước được trừ trực tiếp vào giá trị lần mua hiện tại.

• Cách lập hóa đơn: Thể hiện rõ dòng chiết khấu thương mại trên hóa đơn; giá tính thuế GTGT là giá trị sau khi đã trừ khoản chiết khấu.
• Nguyên tắc kê khai: Cả bên bán (đầu ra) và bên mua (đầu vào) kê khai theo đúng số liệu tại dòng “Cộng tiền hàng” và “Tiền thuế GTGT” đã thể hiện trên hóa đơn.

📊 Ví dụ: Công ty A bán máy hút bụi giá niêm yết 30.000.000đ, chiết khấu 10% ngay tại thời điểm mua → giá tính thuế GTGT còn 27.000.000đ, thuế GTGT 2.700.000đ, tổng thanh toán 29.700.000đ.

🔹 Trường hợp 2: Chiết khấu thương mại lập hóa đơn điều chỉnh riêng

Áp dụng khi kết thúc chương trình/kỳ chiết khấu, bên bán mới xác định được tổng doanh số hoặc số lượng để tính CKTM, và khoản chiết khấu lớn hơn giá trị hóa đơn của lần mua cuối cùng (không thể trừ gộp để tránh hóa đơn âm giá trị hàng).

Cách lập: Hóa đơn điều chỉnh phải ghi rõ căn cứ điều chỉnh (số hợp đồng/chương trình), số hiệu các hóa đơn được điều chỉnh (kèm bảng kê nếu điều chỉnh nhiều hóa đơn), và giá trị điều chỉnh.

📌 Kỳ kê khai thuế:

• Bên bán: Kê khai giảm doanh thu và giảm thuế đầu ra vào kỳ phát sinh hóa đơn điều chỉnh.
• Bên mua: Kê khai giảm chi phí và giảm thuế đầu vào vào kỳ nhận được hóa đơn điều chỉnh.

💡 Ví dụ thực tế: Công ty TNHH Thương mại Phú Thái áp dụng chiết khấu 5% cho đại lý đạt doanh số trên 200 triệu đồng/tháng. Kết thúc tháng 5/2026, đại lý An Bình được hưởng CKTM 15.000.000đ, trong khi hóa đơn mua hàng cuối cùng chỉ có giá trị 12.000.000đ. Do không thể gộp vào hóa đơn cuối (tránh hóa đơn bị âm), Phú Thái lập hóa đơn điều chỉnh riêng kèm bảng kê cho khoản 15.000.000đ, phát hành ngày 05/06/2026. Cả hai bên cùng kê khai điều chỉnh vào kỳ tháng 6/2026.

⚠️ Ghi chú quan trọng: Chiết khấu ghi âm hay dương?

Một điểm nhiều kế toán còn nhầm lẫn: Hiện nay pháp luật không bắt buộc phải ghi giá trị chiết khấu bằng số âm trên hóa đơn điều chỉnh. Điều quan trọng là hóa đơn phải thể hiện đúng bản chất nghiệp vụ kinh tế phát sinh (là khoản điều chỉnh giảm) và tuân thủ đúng chuẩn dữ liệu hóa đơn điện tử theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC. Vì vậy, doanh nghiệp nên căn cứ vào hướng dẫn cụ thể của nhà cung cấp phần mềm hóa đơn điện tử đang sử dụng để thể hiện đúng chuẩn.

3. Bảng tổng hợp phương pháp lập và kê khai hóa đơn chiết khấu thương mại

Để giúp các kế toán dịch vụ dễ dàng đối chiếu và thực hiện nhanh chóng trên các phần mềm kế toán, dưới đây là bảng tổng hợp trực quan:

4. Lưu ý quan trọng khi quyết toán thuế và quản lý hóa đơn chiết khấu thương mại

Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC), việc hạch toán khoản CKTM phụ thuộc vào cách thể hiện trên hóa đơn:

• Trường hợp trong hóa đơn GTGT hoặc hóa đơn bán hàng đã thể hiện khoản chiết khấu thương mại cho người mua là khoản giảm trừ vào số tiền người mua phải thanh toán (giá bán phản ánh trên hóa đơn là giá đã trừ chiết khấu thương mại) thì doanh nghiệp (bên bán hàng) không sử dụng tài khoản này, doanh thu bán hàng phản ánh theo giá đã trừ chiết khấu thương mại (doanh thu thuần).
• Ngược lại, nếu khoản chiết khấu chưa được phản ánh là khoản giảm trừ số tiền phải thanh toán trên hóa đơn (ví dụ chiết khấu xác định sau nhiều lần mua hoặc cuối chương trình), doanh nghiệp phải theo dõi riêng trên TK 521 – Các khoản giảm trừ doanh thu và ghi nhận doanh thu ban đầu theo giá gộp (chưa trừ chiết khấu).

📌 Đây là điểm kế toán dịch vụ cần đặc biệt lưu ý để tránh sai lệch giữa số liệu trên hóa đơn và số liệu hạch toán trên sổ sách.

5. Hướng dẫn thao tác xuất hóa đơn CKTM trên phần mềm MISA ASP Kế toán

Để tối ưu hóa quy trình quản lý và tránh các sai sót khi kê khai hóa đơn chiết khấu thương mại, MISA ASP Kế toán đã bổ sung tùy chọn “Chiết khấu thương mại” ngay trên giao diện lập các chứng từ như: Chứng từ bán hàng/dịch vụ (kèm hóa đơn hoặc không kèm hóa đơn) và Hóa đơn/Hóa đơn điều chỉnh.

Kế toán dịch vụ có thể xử lý nhanh gọn theo hai trường hợp thực tế sau:

• Trường hợp giá trị hàng hóa lớn hơn hoặc bằng khoản chiết khấu: Anh/Chị chỉ cần nhập thông tin chứng từ như bình thường và tích chọn vào ô tại cột “Chiết khấu thương mại” ở dòng tương ứng. Hệ thống sẽ tự động khấu trừ doanh thu, tự động tính toán chính xác dòng Cộng tiền hàng, Tiền thuế GTGT và Tổng tiền thanh toán sau khi đã giảm trừ chiết khấu.

• Trường hợp số tiền chiết khấu vượt quá giá trị hàng hóa: Đối với các chương trình chiết khấu cuối kỳ có giá trị lớn, nếu Anh/Chị cố tình gộp chung vào hóa đơn mua hàng thông thường, phần mềm sẽ lập tức đưa ra cảnh báo để ngăn chặn hóa đơn bị âm. Lúc này, giải pháp đúng quy định là Anh/Chị phải sử dụng chức năng Lập hóa đơn điều chỉnh riêng cho khoản chiết khấu thương mại đó trên phần mềm.

Phần mềm Kế toán dịch vụ MISA ASP đáp ứng đầy đủ nghiệp vụ hóa đơn chiết khấu thương mại, giúp kế toán dịch vụ dễ dàng lập và quản lý chi tiết hóa đơn, đảm bảo hoạt động kê khai thuế cho khách hàng doanh nghiệp. Đăng ký trải nghiệm tính năng tại đây!

Kết luận

Việc kiểm soát chặt chính sách bán hàng và áp dụng đúng kỳ kê khai hóa đơn chiết khấu thương mại (kỳ phát sinh với bên bán, kỳ nhận với bên mua) theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp an toàn khi quyết toán thuế.

MISA ASP – Nền tảng kết nối Kế toán dịch vụ: Tự động hóa toàn bộ quy trình từ nhận diện, tính toán số liệu chiết khấu, phát hành hóa đơn điện tử đến tự động lên tờ khai thuế, giúp kế toán dịch vụ tiết kiệm thời gian xử lý chứng từ và an tâm trước mọi kỳ thanh tra thuế. 👉 [Đăng ký trải nghiệm ngay!]