Cách khai chỉ tiêu [37] và [38] trên tờ khai thuế GTGT từ 1/7/2026

Biết cách khai chỉ tiêu [37] và [38] trên tờ khai thuế GTGT đúng theo các quy định pháp luật áp dụng từ ngày 01/07/2026 là nghiệp vụ quan trọng mà mọi kế toán dịch vụ cần nắm vững để kiểm soát rủi ro cho doanh nghiệp. Quá trình xử lý hóa đơn, chứng từ khi phát sinh điều chỉnh luôn tiềm ẩn nhiều sai sót nếu không hiểu rõ bản chất luật thuế.

Bài viết sẽ giúp kế toán dịch vụ phân tích bản chất hai chỉ tiêu này, đồng thời làm rõ 5 trường hợp điển hình sử dụng theo đúng quy định mới cập nhật.

Mục lục Hiện

1. Căn cứ pháp lý áp dụng từ ngày 01/07/2026

Để việc kê khai đảm bảo tính hợp lệ và có cơ sở bảo vệ số liệu trước cơ quan thuế, mọi thao tác điều chỉnh trên tờ khai đều phải dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật. Việc khai chỉ tiêu [37] và [38] trên tờ khai thuế GTGT hiện nay chịu sự điều chỉnh trực tiếp của hệ thống hành lang pháp lý sau:

Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15.
Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.
Nghị định 181/2025/NĐ-CP.
Thông tư 89/2026/TT-BTC.

Đây là bộ khung pháp lý cốt lõi. Việc cập nhật liên tục các văn bản này giúp doanh nghiệp tránh được những rủi ro xử phạt vi phạm hành chính không đáng có.

2. Chỉ tiêu [37] và [38] trên tờ khai thuế GTGT là gì?

Trước khi áp dụng vào các tình huống thực tế, bạn cần hiểu rõ bản chất kế toán của hai chỉ tiêu này:

Chỉ tiêu [37] (Điều chỉnh giảm): Chỉ tiêu này ghi nhận các khoản điều chỉnh làm giảm số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ. Việc ghi nhận số liệu vào chỉ tiêu [37] đồng nghĩa với việc quyền lợi khấu trừ thuế của doanh nghiệp trong kỳ tính thuế đó bị giảm xuống do các sai sót hoặc thay đổi tính chất giao dịch.
Chỉ tiêu [38] (Điều chỉnh tăng): Chỉ tiêu [38] ghi nhận các khoản điều chỉnh làm tăng số thuế GTGT đầu vào được phép khấu trừ. Khi hạch toán vào đây, doanh nghiệp đang khôi phục hoặc gia tăng số thuế đầu vào được khấu trừ trong kỳ.

Nội dung mới nổi bật:

3. Cách khai chỉ tiêu [37] và [38] với 5 trường hợp điển hình

Để thực hành đúng, bạn có thể tham khảo những phân tích chi tiết cho 5 trường hợp phổ biến mà kế toán dịch vụ cần nắm vững.

3.1 Trường hợp “Mua hàng hóa, dịch vụ trả chậm, trả góp từ 05 triệu đồng trở lên”

Đối với các giao dịch mua bán có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên (áp dụng điều khoản trả chậm, trả góp), pháp luật quy định rất chặt chẽ về điều kiện chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Kế toán dịch vụ cần xử lý linh hoạt qua hai giai đoạn:

a) Khi đến hạn thanh toán nhưng CHƯA CÓ chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt:

Tại kỳ tính thuế tương ứng với thời điểm đến hạn thanh toán, kế toán sẽ khai vào Chỉ tiêu [37] nhằm giảm số thuế GTGT đầu vào đã được khấu trừ trước đó. Ở nghiệp vụ này, doanh nghiệp KHÔNG phải làm thủ tục khai bổ sung hồ sơ khai thuế.

b) Khi ĐÃ CÓ chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt hợp lệ:

Khi doanh nghiệp đã thực hiện thanh toán và thu thập đủ chứng từ, kế toán sẽ tiến hành điều chỉnh tại Chỉ tiêu [38] của chính kỳ phát sinh chứng từ thanh toán đó để lấy lại quyền khấu trừ. Tương tự, thao tác này KHÔNG yêu cầu phải khai bổ sung hồ sơ.

Trong thực tế, việc theo dõi hàng trăm hợp đồng trả chậm thủ công rất dễ dẫn đến việc quên ngày đến hạn, gây sai phạm về thuế.

Nền tảng kế toán dịch vụ MISA ASP giải quyết dễ dàng vấn đề này bằng tính năng tự động cảnh báo các khoản công nợ đến hạn nhưng chưa có chứng từ thanh toán.

Hệ thống sẽ nhắc nhở kịp thời để kế toán hạch toán giảm trừ vào Chỉ tiêu [37], đảm bảo tuyệt đối sự tuân thủ.

3.2 Trường hợp “Phát hiện thuế GTGT đầu vào kê khai sai, sót”

Trong quá trình rà soát sổ sách, việc phát hiện sai sót liên quan đến thuế GTGT đầu vào là khó tránh khỏi. Tuy nhiên, việc được phép dùng đến chỉ tiêu [37], [38] hay không phụ thuộc vào tác động của sai sót đó:

Được khai vào Chỉ tiêu [37] hoặc [38] của kỳ phát hiện (KHÔNG phải khai bổ sung hồ sơ kỳ gốc) nếu sai sót này thoả mãn một trong hai điều kiện:

Chỉ làm giảm số thuế phải nộp.
Chỉ làm tăng/giảm số thuế GTGT còn được khấu trừ chuyển sang kỳ sau.

Lưu ý: KHÔNG sử dụng Chỉ tiêu [37], [38] nếu sai sót đó làm tăng số thuế phải nộp, hoặc làm giảm số thuế được hoàn. Trong tình huống này, kế toán thực hiện nghiệp vụ khai bổ sung hồ sơ khai thuế của kỳ gốc.

3.3. Trường hợp “Nhận hóa đơn điều chỉnh hoặc hóa đơn thay thế”

Theo quy định tại khoản 5 Điều 10 Thông tư 91/2026/TT-BTC, quy trình này đã được đơn giản hóa nhằm giảm tải thủ tục hành chính.

Khi người mua nhận được hóa đơn điều chỉnh hoặc hóa đơn thay thế thuộc các trường hợp luật định, kế toán không khai bổ sung kỳ gốc. Thay vào đó, thực hiện kê khai ngay tại kỳ nhận hóa đơn điều chỉnh/thay thế vào Chỉ tiêu [37] hoặc [38].

Các trường hợp áp dụng nghiệp vụ này bao gồm:

Điều chỉnh giá trị quyết toán theo kết luận chính thức của cơ quan có thẩm quyền.
Phát sinh chiết khấu thương mại.
Phát sinh trả lại hàng hóa, dịch vụ.
Tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán thực hiện hoạt động ngân hàng, cung ứng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt đã lập hóa đơn thu phí dịch vụ sau đó phát sinh giao dịch hoàn phí.
Bán thẻ trả trước dịch vụ viễn thông dùng thanh toán cho các dịch vụ được chấp thuận thanh toán bằng thẻ trả trước.
Bán khí thiên nhiên.

3.4 Trường hợp “Chuyển đổi phương pháp tính thuế”

Khi doanh nghiệp phát triển và thay đổi phương pháp tính thuế từ phương pháp khấu trừ sang phương pháp trực tiếp, kế toán phải xử lý triệt để số thuế GTGT đầu vào chưa được khấu trừ hết.

Nguyên tắc xử lý: Khai phần thuế đầu vào chưa khấu trừ hết này vào Chỉ tiêu [37] ngay tại kỳ tính thuế cuối cùng trước khi chuyển phương pháp. Nghiệp vụ này cũng không yêu cầu doanh nghiệp phải khai bổ sung hồ sơ khai thuế.

3.5 Trường hợp “Đối với thuế GTGT đầu ra kê khai sai, sót”

Khác với đầu vào, nguyên tắc xử lý sai sót đối với thuế GTGT đầu ra đòi hỏi sự nghiêm ngặt hơn: Luôn khai bổ sung hồ sơ khai thuế của kỳ gốc. Cách khai chỉ tiêu [37] và [38] trên tờ khai thuế GTGT lúc này chỉ là hệ quả của bước khai bổ sung, cụ thể:

Nếu việc khai bổ sung chỉ làm tăng hoặc giảm số thuế phải nộp của kỳ gốc ➔ Kế toán không điền thông tin vào Chỉ tiêu [37], [38] của tờ khai kỳ hiện tại.
Nếu sau khi khai bổ sung phát sinh việc tăng hoặc giảm số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ chuyển kỳ sau ➔ Lúc này mới căn cứ theo kết quả điều chỉnh để kê khai vào Chỉ tiêu [37] hoặc [38] của kỳ hiện tại.

Nắm vững cách khai chỉ tiêu [37] và [38] trên tờ khai thuế GTGT là kỹ năng quan trọng giúp kiểm soát rủi ro thuế cho doanh nghiệp. Việc bám sát các quy định pháp lý, đặc biệt là hệ thống quy phạm áp dụng từ ngày 01/07/2026, sẽ giúp kế toán dịch vụ tự tin xử lý mọi phát sinh thực tế một cách chuẩn xác, minh bạch và hiệu quả nhất.

4. Tối ưu nghiệp vụ kê khai thuế với MISA ASP

Việc theo dõi, đối chiếu và kê khai thủ công các chỉ tiêu [37], [38] tiềm ẩn rủi ro sai lệch dữ liệu rất lớn, đặc biệt khi doanh nghiệp phát sinh lượng hóa đơn phức tạp, có nhiều giao dịch trả chậm, trả góp hoặc thường xuyên xuất hóa đơn điều chỉnh.

Để giải quyết bài toán này, MISA ASP – Nền tảng kế toán dịch vụ mang đến giải pháp công nghệ giúp các kế toán dịch vụ và đại lý thuế tự động hóa quy trình kiểm soát rủi ro:

4.1 Tự động đồng bộ và rà soát hóa đơn

MISA ASP tự động tải và đối chiếu dữ liệu từ nhà cung cấp. Phần mềm sẽ lập tức phân loại các hóa đơn điều chỉnh, hóa đơn thay thế, giúp kế toán xác định ngay lập tức số liệu cần đưa vào chỉ tiêu [37] hoặc [38] mà không phải dò tìm thủ công.

[DÀNH RIÊNG CHO KẾ TOÁN DỊCH VỤ]

👉 NHẬN 1 BUỔI DEMO MIỄN PHÍ 1:1 TOÀN BỘ TÍNH NĂNG MISA ASP TẠI ĐÂY

4.2 Cảnh báo thông minh các giao dịch trả chậm

Hệ thống tự động theo dõi thời hạn thanh toán của các hợp đồng trả chậm. Khi đến hạn mà chưa có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, MISA ASP sẽ đưa ra cảnh báo kịp thời để kế toán hạch toán giảm trừ vào Chỉ tiêu [37], đảm bảo không vi phạm luật thuế.

4.3 Tự động tổng hợp tờ khai

Dữ liệu từ chứng từ, sổ sách được tự động đẩy lên tờ khai thuế GTGT. Mọi nghiệp vụ điều chỉnh tăng/giảm đều được hệ thống ghi nhận lịch sử rõ ràng, tính toán logic và đưa vào đúng kỳ phát sinh.

>> TRẢI NGHIỆM THỬ MIỄN PHÍ FULL TÍNH NĂNG <<

4.4 Quản lý tập trung, minh bạch

Phục vụ cho các đơn vị làm dịch vụ kế toán khi toàn bộ hồ sơ khai bổ sung, chứng từ giải trình của hàng trăm khách hàng được lưu trữ khoa học trên một nền tảng duy nhất, sẵn sàng kết xuất khi cơ quan thuế yêu cầu.

Việc nắm rõ cách khai chỉ tiêu [37] và [38] trên tờ khai thuế GTGT là thước đo năng lực của một kế toán dịch vụ chuyên nghiệp. Cùng với việc ứng dụng nền tảng kế toán dịch vụ ứng dụng công nghệ như MISA ASP với các tính năng tự động cảnh báo, đồng bộ hóa đơn và kết xuất tờ khai thông minh, người làm kế toán hoàn toàn có thể tự tin kiểm soát số liệu, loại bỏ sai sót và giảm thiểu tối đa rủi ro thuế cho doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu suất tối đa.

Kế toán dịch vụ quan tâm và muốn tìm hiểu thêm về MISA ASP có thể đăng ký TRẢI NGHIỆM MIỄN PHÍ 1:1 TOÀN BỘ TÍNH NĂNG của phần mềm qua form dưới đây.

Cách khai chỉ tiêu [37] và [38] trên tờ khai thuế GTGT áp dụng từ 01/07/2026